10 redenen om te stoppen met social media zijn er voor Gouwenaars van elke leeftijd, van de scholier die 's nachts nog scrolt tot de ouder die het goede voorbeeld wil geven. Samengevat: je slaapt beter, je hoofd wordt rustiger, je houdt uren per week over, je kunt je weer concentreren, je koopt minder spullen die je niet nodig hebt, je gegevens blijven van jou, je krijgt een eerlijker beeld van het nieuws, je hebt meer echt contact met de mensen om je heen, je houdt op met jezelf vergelijken en je bepaalt zelf weer waar je aandacht heen gaat. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meet al jaren hoe intensief Nederlanders social media gebruiken, en de uitkomst is telkens dat vrijwel iedereen erop zit en een flink deel er dagelijks uren aan besteedt. Dat maakt stoppen geen kleine stap, maar wel een stap die bijna iedereen die het probeert als winst ervaart. Hieronder lichten we de tien redenen toe, per groep: voor jezelf, voor je gezin en voor de stad.
Wat win je er zelf bij?
De eerste vier redenen zijn persoonlijk. Slaap is de meest tastbare: wie de telefoon een uur voor het slapengaan weglegt, valt sneller in slaap en wordt frisser wakker. Daarna de rust in je hoofd. Social media houden je in een voortdurende lichte spanning van meldingen, reacties en het gevoel dat je iets mist. Het Trimbos-instituut ziet in zijn onderzoek een duidelijk verband tussen dwangmatig gebruik en meer stress en somberheid.
Reden drie is tijd. Cijfers van het CBS laten zien dat social media voor veel mensen een van de grootste tijdsbestedingen van de dag zijn geworden. Die uren komen terug zodra je stopt. Reden vier is concentratie. De Hersenstichting legt uit waarom het brein na elke onderbreking tijd nodig heeft om weer in een taak te komen, en waarom voortdurend schakelen vermoeiend is. Zonder meldingen werk en lees je weer in één stuk door.
Wat betekent het voor je gezin?
Reden vijf en zes gaan over de mensen thuis. Kinderen kopiëren het gedrag van hun ouders, en een ouder die aan tafel scrolt, leert zijn kind dat de telefoon belangrijker is dan het gesprek. Het Nederlands Jeugdinstituut, nji.nl, adviseert ouders om zelf schermvrije momenten in te bouwen, omdat dat meer effect heeft dan regels voor de kinderen alleen. Stoppen met social media is de meest geloofwaardige versie van dat voorbeeld.
Reden zes is de kwaliteit van het contact. Een gezin waarin niemand tussendoor op zijn telefoon kijkt, praat meer, lacht meer en merkt eerder wanneer het met iemand niet goed gaat. Dat geldt aan tafel, maar ook op de fiets naar school, in de rij bij de bakker op de Markt of op een zaterdagmiddag in het Groenhovenpark. De tijd die je terugkrijgt, gaat vanzelf naar de mensen die het dichtst bij je staan.
Wat scheelt het voor je portemonnee en je gegevens?
Reden zeven is geld. Social media zijn gratis omdat de advertenties het betalen, en die advertenties zijn afgestemd op precies wat jij net bekeek. Een groot deel van de impulsaankopen die je doet, begint bij een beeld dat je toevallig voorbij zag komen. Zonder die stroom koop je bewuster.
Reden acht is privacy. Alles wat je liket, deelt en bekijkt wordt vastgelegd en gebruikt om een profiel van je op te bouwen, en dat profiel wordt verkocht aan adverteerders. De Autoriteit Persoonsgegevens legt uit welke rechten je hebt en hoe je je gegevens kunt opvragen of laten verwijderen. De meest afdoende maatregel blijft natuurlijk om die gegevens niet meer af te staan.
Waarom zie je zonder social media de stad eerlijker?
Reden negen is de betrouwbaarheid van wat je leest. Een algoritme toont je wat de meeste reacties oproept, en dat is zelden de meest genuanceerde versie van het verhaal. Lokale discussies, bijvoorbeeld over parkeren in de binnenstad of over de toekomst van een buurthuis, zien er op social media vaak feller uit dan ze in werkelijkheid zijn. Wie zijn nieuws bij een paar betrouwbare bronnen haalt, is beter op de hoogte en minder vaak onnodig boos. Een paar vaste, betrouwbare nieuwsbronnen zijn genoeg om goed op de hoogte te blijven.
Reden tien is het vergelijken. Op social media zie je alleen de hoogtepunten van anderen: de vakantie, de nieuwe keuken, het perfecte gezinsportret. Niemand plaatst de saaie dinsdagavond. Dat voortdurende vergelijken maakt onzeker, terwijl je eigen leven er prima uitziet zodra je het niet meer naast dat van anderen legt. Een wandeling langs de grachten of een avond bij Gouda bij Kaarslicht is mooier als je hem beleeft dan als je hem fotografeert voor een publiek.
Hoe pak je het aan en hoe houd je het vol?
Begin klein en concreet. Verwijder de apps van je telefoon, zet alle meldingen uit en spreek met jezelf een proefperiode van een maand af. Vertel je omgeving dat je stopt en hoe ze je kunnen bereiken, want de angst om iets te missen is de grootste reden dat mensen terugvallen. Vul de vrijgekomen tijd meteen in met iets wat je echt wilt doen: een boek, een sport, een avond in de stad, een klus in huis.
Wil je één kanaal aanhouden voor de school van je kinderen of je vereniging, doe dat dan bewust en check het op vaste momenten in plaats van de hele dag door. Meer over wat je in en rond Gouda allemaal kunt doen zonder telefoon in je hand lees je op Wikipedia. De meeste mensen die een maand volhouden, keren niet meer terug. Niet omdat ze het zichzelf verbieden, maar omdat ze het simpelweg niet missen.